Goed betalen voor tomaten, maar aan wie?

Eert uw vader en uw moeder. Ja natuurlijk. Maar vergeet de boer en de tuinder niet, want zonder hen geen tarwe en tomaten. Het komt terug: waardering voor boeren. Maar de boer is voor de burgers nog geen held.
En stuitend groot is nog steeds het verschil tussen de prijs die wij, argeloze consumenten in de winkel betalen voor een bos wortelen en de prijs die de tuinder ervoor krijgt. Kruideniers worden miljonair, maar overal in Europa gaan boeren er bijkans onderdoor. Terwijl wij het eerder de boeren gunnen, ons huishoudgeld, dan het supermanagement in de kantoren. 

Esther de Lange, een Nederlands lid van het Europarlement met, zonde dat ik het zeg, een eigenaardig kapsel (zie Estherdelange.nl ), wil onderzoeken wat er gebeurt onderweg tussen boer en winkel. Hoe de prijs van agrarische producten tot stand komt en hoe het kan dat een boer verlies maakt op een product waar de kruidenier op hetzelfde moment 22 procent winst op maakt. Ik weet van veel grovere winsten. Maar alleen al het voornemen tot onderzoek jaagt kruideniers in de gordijnen. 

De Nederlandse kruideniers zijn verenigd in het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). Marc Jansen is CBL-woordvoerder, de sprekende pop van de supermarktconcerns. Hij zegt dat het niet goed is als openbaar wordt gemaakt wie op welke plek wat aan een bos wortelen verdient. Want dat zou de vrije markt belemmeren. Maar hoe, dat zei hij er niet bij.

Zielsgraag wil ik weten waar mijn centen blijven, want ik wil er invloed op hebben. Mijn geld moet naar de mannen en vrouwen die er het meest voor gedaan hebben. De boeren. En vergeet de vissers niet. 

Daarom koop ik vis in Den Oever op de afslag. Daarom drink ik Gulpener bier. Omdat de brouwer de boeren in Limburg iets beter betaalt. Daarom eet ik de beste fabriekskaas van Nederland. Omdat Cono- kaasmakers in de Beemster het meest van alle kaasfabrieken voor de melk betalen. Niet genoeg, het mag meer zijn van mijn centen, maar zie, ik weet het tenminste en heb de illusie dat ik kan kiezen voor de boeren en niet grof beduveld word.

Zoals Fien laatst. Ik ken haar niet en weet ook haar achternaam niet. Ze schrijft af en toe op de websiteFoodlog.nl , een levendige website waarop zo'n beetje alles overhoop gehaald wordt wat met eten en drinken te maken heeft. 

Fien schreef: 'Vanmiddag kocht ik bij mijn biowinkel een kilo Hollandse trostomaten voor 6,90 euro. De eerste dit jaar, want ik eet zo'n beetje volgens de seizoenen. Fiets ik op de terugweg langs een kleine Turkse groenteboer en zie ik daar prachtige Hollandse tomaten uitgestald voor slechts 0,95 de kilo. Gggrrr. De laatste tijd erger ik me vaker mateloos als ik bijvoorbeeld net spruitjes heb gekocht en bij de super zie dat ik voor biologisch vijf of zes (!) keer meer betaal dan voor niet-biologisch. Door wie ik belazerd word, weet ik niet.' Dan weet ze nog niet eens het verschil tussen de prijs die supermarktinkopers betalen voor de spruitjes en wat ze er Fien voor durven vragen. 

Zeker is dat de biologische winkel Fien gewoon heeft opgelicht. Het telen van biologische tomaten vergt niet zoveel meer inspanning bij zoveel minder opbrengst, dat de 7 euro voor een kilo redelijk zou zijn. 

Sterker, de beste en lekkerste tomaten zijn vrijwel volledig biologisch geteeld in Nederland, het spook van de gifspuit is allang verjaagd. Daar wil ik de tuinders voor belonen. Voor zijn fantastische product. Zoals ik ook graag veel betaal voor bruine bonen uit Zeeuws Vlaanderen. Maar het CBL, waar ook biologische winkels lid van zijn, houdt mij dom, pikt mijn geld in en noemt dat vrije marktwerking.

Auteur: Wouter Klootwijk, 29 april 2009

Sourcy lacht zich dood

Het was een hevig gevecht, maar het kind hield er geen letsel of stoornis aan over. En het houdt nog van haar vijand ook. De vijand was de vader, ik. Hij vertikte het cola te kopen voor doordeweek. "We hebben dorst", zei ze. Ze speelde alle dagen met Henk van twee straten verder.
Henk wilde cola. Het kind schaamde zich voor haar vader. Alsof we arm waren. Geen cola in de koelkastdeur. "Dan gaan we bij mij drinken", zei Henk en hij nam mijn meisje mee naar twee straten verder. "Bij Henk mag je altijd cola uit de koelkast pakken", zei ze later. Haar verwijtende blik bracht me aan het wankelen: verspeel ik met een lege koelkastdeur haar liefde? Ik hield vol. Geen cola. Het beste drinkwater komt uit de kraan, m'n kind. Je zou het Henk eens moeten laten proeven, echt water! 

Waar gebeurd en het gebeurt nog steeds. Limonadefabrikanten zeggen het zelf. Zopas nog in een weekblad voor kruideniers: 'We staan mama bij in het gevecht met haar meisje dat wat drinken wil'. Ik zou ze er graag een lel om hun oren om geven. Limonademakers die zich bemoeien met de opvoeding. 

Ooit noemde Heineken Sourcy een 'vechtmerk'. Het is water uit de grond onder Utrecht. Op terrassen bestelde men Spa als het water moest zijn. Spa Rood (prik) is een begrip, net als Spa Blauw. Eigenaardig, nooit hoor je om Sourcy Rood of Sourcy Blauw vragen. Toch krijgt nu bijna iedereen die om Spa vraagt een flesje Sourcy uitgeserveerd. 

Het vechtmerk van Heineken heeft de Nederlandse horeca op Spa veroverd. Het is uitstekend water, net zo goed als dat uit de Ardennen en net zo goed als vrijwel al het drinkwater dat in zeven miljoen Nederlandse huishoudens uit de kraan komt. Kraanwater kost 1,70 euro per 1.000 liter. Sourcy kost zo'n beetje hetzelfde. Alleen niet per 1.000 liter, maar per kwart liter in een flesje. Wat een stunt, wat een winst. Maar het is Sourcy niet genoeg. Het merk vecht verder om ook de colakinderen van weleer, net volwassen geworden, te bedienen. Iets met een smaak. 

De nieuwste Sourcy draagt het regeringskeurmerk 'Ik Kies Bewust'. Van gewoon water word je niet dik. Van water met suiker wel. De regering, bij monde van diens voorlichtingsbureau Het Voedingscentrum, redeneert als volgt. Neem water, roer er een schep suiker door, maar iets minder dan in cola zit, dan kies je 'bewust' voor suikerwater waar je langzamer dik van wordt. Sourcy lacht zich gek. Een beetje suiker er bij en water wordt opeens officieel gezond met regeringskeurmerk en al.

Het nieuwe suikerwater wordt gemaakt door Vrumona, de frisdranktak van Heineken. Ook Sisi komt van Vrumona. Wat met Sourcy kan, kan ook met Sisi, dacht Vrumona. We nemen water, roeren er een smaak door en vragen aan de regering of we er het Kies Bewust-logo op mogen zetten. Het geeft niks dat we daar duizenden euro's voor betalen, want hiermee veroveren we alle huishoudens waar ouders vechten tegen de suikerwaterdorst van hun kinderen. We noemen het Sisi Fruitwater.

In de kruidenierskrant Distrifood zegt Vrumona: "Hiermee willen we water aantrekkelijk maken voor kinderen." En: "Moeders willen dat kinderen water drinken, kinderen willen fruitdrank." Dus zijn volgens Vrumona 'kind blij en moeder blij' met Fruitwater. Maar vader zucht. Houdt dat gevecht om een plek in de koelkastdeur dan nooit op? Kamervraag: 'Wil de regering onmiddellijk stoppen burgers te beduvelen met het Ik Kies Bewust-logo en limonadefabrikanten verbieden zich met de opvoeding van kinderen te bemoeien en de Waterleiding te beledigen?'

En meisjelief, er komt zilver uit de kraan.

Auteur: Wouter Klootwijk, 25 maart 2009